Als ik zou zeggen dat gebaren niet cultuur gebonden zijn...zou je me geloven?
We zien duidelijk dat een Italiaan en een japanner heel andere gebaren maken. Toch begrijpen ze elkaar volledig en hoeven niet naar een gebaren-cursus te gaan. Ook niet wanneer de Italiaan Japans heeft leren spreken of de Japanner Italiaans.
Toch bestaan er wel degelijk verschillen, maar als je naar de overeenkomsten kijkt zijn de verschillen te verwaarlozen.
Van volk tot volk verschilt de sterkte en frequentie van gebaren. Een Italiaan maakt -expressiever- gebaren in vergelijking tot een Aziaat, die ze vooral frequenter maakt.
In elke cultuur bestaan wat we noemen 'symbolische' gebaren die eigen zijn aan de cultuur of socio-cultuur waarin ze worden gemaakt.Ze komen beperkt voor en vertegenwoordigen slechts 1% van alle gebaren.
Voorbeeld: als we een paar uur YouTube-materiaal over D. Trump analyseren tonen de opnames geen enkel gebaar wat niet door de hele mensheid kan worden begrepen. Indien er al kleine verschillen bestaan geeft ons dat geen recht om te zeggen dat gebaren niet cultureel zijn. In feite kan een open, uitnodigend gebaar sterk overkomen, maar het blijft hetzelfde gebaar van 'open' staan, zoals ook een gebaar van 'gesloten' duidelijk overkomt. Gebaren van Trump geven -non verbaal- vooral tegenstellingen en zijn joviaal aanwezig, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de vroegere president B. Obama wiens lichaamstaal -in het bijzonder de handen- vaak lieten zien dat hij mensen wilde verenigen. Openstaan of gesloten zijn wordt in lichaamstaal door alle volkeren op de planeet op dezelfde manier uitgedrukt.
Naast symbolische en cultuur gebonden gebaren kunnen we ook onderscheid maken tussen figuratieve gebaren en projectieve gebaren.Projectieve gebaren gebruiken we om emoties uit te drukken. Ze worden dicht op het lichaam gemaakt en betekenen niets anders dan dat ze onze gevoelens en emotie ondersteunen. Figuratieve gebaren daarentegen worden verder van het lichaam gemaakt en ondersteunen wat we zeggen. Ze illustreren wat we bedoelen. Voorbeeld: als je zegt "ik heb zó'n vis gevangen" en je wilt dit precies maken, laten je handen zien hoe groot de vis werkelijk was.
Ook kennen we allemaal dat kleine gebaar waarbij we de duimtop en wijs- of middelvinger tegen elkaar wrijven. Dit gebeurt regelmatig wanneer we een definitie, woord, iemand's naam of iets anders in onze hersenen opzoeken; iets wat niet acuut in ons opkomt. Dit wrijven stimuleert de hersenen, terwijl de impuls om te wrijven al ontstond bij de gedachte. We noemen deze 'engram' gebaren.
Projectieve, figuratieve, symbolische en engram gebaren worden lang niet altijd bewust gemaakt maar we worden ons ervan bewust zodra we ze maken. Daarom benoemen we deze groep 'half-bewuste' gebaren.
Mensen maken naast 'half-bewuste' gebaren ook 'bewuste' en 'onbewuste' gebaren. Een bewust gebaar maken we bijvoorbeeld wanneer we naar iemand zwaaien of een taxi aanroepen. Een 'onbewust' gebaar bijvoorbeeld wanneer onze pupillen groter of kleiner worden. Afhankelijk van de omstandigheden. Veel of (te) weinig licht kan een oorzaak zijn, maar ook de onderlinge relatie kan aanleiding zijn voor het vergroten of verkleinen van de pupillen. Elke beweging heeft een oorzaak binnen de context waarin het gebeurt.
© Gerard Stokkink
Reactie schrijven